|
Piyasa Yorumları
2002’den bu yana küresel finans balonlarını şişiren kazan dairesi, yani Amerika’nın mortgage ve konut piyasası kazanın altına fazla kömür atıldığı için epeydir teklemeye başladı. Ekonomisini serbest piyasanın en mükemmel örneği diye pazarlayan Amerika Birleşik Devletlerinde dün hükümet mortgage geri ödemelerindeki faiz oranlarını dondurduğunu açıkladı, çünkü mortgage geri ödemelerini aksattığı için evini kaybedenlerin çığ gibi artması sebebiyle bu iş Amerika’da bir toplumsal felâkete dönüşmek üzere. Şu ana kadar ev fiyatları ortalamada yalnızca % 5 kadar gerilemesine rağmen Amerika ve Avrupa’daki hangi dev bankaların ne kadar zarara uğradığını, para piyasalarının zaman zaman kriz boyutunda sıkıştığını Ekonomik Yorum aboneleri yakından izliyor. Tabii şimdiye kadar olanlar daha işin başı. Yine de bütün bu kaynamaya rağmen küresel balonda dünya borsalarının deniz feneri rolünü üstlenen New York Borsasında henüz büyük bir düşüş ortaya çıkmadı.
Dow Jones endeksindeki bu direnç, küresel balondaki patinajdan dolayı Türkiye piyasalarındaki artan riskleri gizlemeye çalışanlar ya da aşırı iyimserlik dalgasının ilelebet süreceğine gerçekten inananların başlıca teselli kaynağı. Bu çevreler yalnızca New York Borsasından yola çıkarak dünya finans piyasalarındaki genel durumu da “yatay seyir“ olarak tanımlıyorlar. Bu son derece yanıltıcı bir tanımlama. Temel ekonomik verilerdeki dengesizlikleri ve bunların yol açtığı çalkantıları bir yana bırakıp yalnızca finans piyasalarına baksak bile dünyadaki genel durumu artık yatay seyir olarak adlandırmak mümkün değil.
Genel durumun yatay seyrin çok uzağında olduğunu çok basit iki örnekle görelim: New York Borsası Dow Jones endeksi 1 Ocak-30 Kasım arasında % 9.2 oranında değer kazanmış.
Aynı dönemde dolar-euro paritesi 1.31’den 1.47’ye yükselmiş, yani dolar euroya karşı % 12.2 oranında değer kaybetmiş.
Böylece 2007 başında New York Borsasına yatırım yapmış olan euro bölgesinden bir yatırımcı 11 ayda euro bazında % 3 kayba uğramış, yani sene başındaki 100 eurosu 30 Kasımda 97 euro olmuş.
Aynı yatırımcı aynı dönemde altına yatırım yapmış olsaydı dolar bazında % 23, euro bazında da % 20 kazanmış olacaktı.
2007 yılı için buna benzer daha pek çok örnek bulmak mümkün. Böyle bir tabloyu da “yatay seyir” olarak adlandırmanın mümkün olmadığı ortada. Önümüzdeki dönemde son beş yılda iyi kazandırmış olan bazı piyasalar iyi bir ihtimalle yerinde saymaya devam eder, daha muhtemel olarak da çöküşe giderken, başka bazı piyasalarda daha büyük kazanç fırsatları olacak. Ancak kargadan başka kuş, Zeyrek’ten başka yokuş bilmeyenler misali, dünya finans piyasaları deyince New York Borsasından, likit yatırım aracı deyince de dolardan başka bir şey tanımayanların bu fırsatları değerlendirmeleri ve küresel çalkantıdan korunmaları mümkün olmayacak.
Selim Somçağ
|