13. Cide Rıfat Ilgaz Sarıyazma Kültür ve Sanat Festivali

[•ђд¥дŁ£T گђ]

13. Cide Rıfat Ilgaz Sarıyazma Kültür ve Sanat Festivali
Rıfat Ilgaz, “...Cide, doğduğum eşsiz, benzersiz memleket… Ne iyi etmiş de anam beni bu cana yakın memlekette doğurmuş!.. Her şeyimi yitirdiğim günlerde Cide’nin belleğimin duvarlarına yansıyan görünümü ile dirilir, yaşama gücümü tazelerdim...” der “Sarıyazma” adlı romanında... Ilgaz sadece “Sarıyazma”da değil daha pek çok yapıtında doğduğu toprakları ve insanlarını anlatır; “Karadeniz’in Kıyıcığında”, “Halime Kaptan”, “Yıldız Karaye” , “Kumdan Betona”, “Bacaksız Tatil Köyünde”... Ünü kendisini bile geçen “Hababam Sınıfı”da Kastamonu Muallim Mektebi anılarıdır.

Rıfat Ilgaz’ın sanat anlayışının şekillenmesinde, Cide’de yaşadığı ve tanık olduğu olayların da rolü büyüktür.

“...Halkı, köylüyü, kıtı kıtına yaşayan insanları burada tanıdım. Çocukluğumun öyle duyarlı yılları oldu ki onlara uymak için gününe göre ayağımdan pabuçları çıkarıp yalınayak gezdim. Gününe göre özenti de olsa, okul arkadaşlarımın çoğunluğuna uyarak çarık geçirdim ayaklarıma. Köylü kadınlarının hâlâ bugün bile üstlerinden atmadıkları sarıyazmayı, önlüğü, kırmızı paçalığı giydiririm, gözümün önüne getirdiğim tüm köylü kadınlarına... Belleğim onların ayrıntılarıyla dolu, imgelerim onların görünümleriyle beslenip gelişir...”

“Sarıyazma”, Rıfat Ilgaz’ın hem otobiyografik romanının adı, hem de Cideli kadınların vazgeçemediği bir aksesuarı...

Rıfat Ilgaz, “...Başlarında, bellerine kadar sarkan sarıyazmalar, allı morlu önlükler, kırmızı paçalıklar, tertemiz yepyeniydi...” dediği Cideli kadınları “Sarıyazmalı” şiirinde konuk ediyor:

(...)
Avucu kınalı, gözü sürmeli,
Tabanı nasırlı, eli kazmalı,
Kara toprak ellerinde un ufak…
Ellerinde bir tek tohum
Dolu dolu, sarı sarı bir başak!

Al paçalıklı sırtı küfeli,
Başı çifte çifte sarıyazmalı
Siler gibi alın terini çevrene
Bu kara yazıyı alnından silip
Kendi özyazını, kendin yazmalı!
(...)
Rıfat Ilgaz 1970’li yılların sonunda çocukluğunun geçtiği Cide’sine yerleşir.

“Cide’nin Geri Kalmışlığı” konusunda yapılan bir etkinliğe davet edilir. Gençlerin de ilgi gösterdiği söyleşide Cide’nin genç kaymakamı Sudi Bey, Cide’nin geri kalmışlığının nedenlerini açık açık anlatır:

“Altyapı kuruluşları olmadan bir memleket nasıl kalkınabilir...”

“Yol daha yeni yapılmış, liman kuruluş halinde...”

Daha çözülmesi gereken pek çok sorundan bahseder genç kaymakam. Söz Rıfat Ilgaz’a geldiğinde; “...Üretim olmadan kalkınma olmayacağını anlatırken ileride burası turistik bir kent olunca gelenlere memleketimiz ürünlerinden neler satabileceğimizi, her şeyini dışardan getirmek zorunda kalan gelenlerin, ne bırakacağını sordum. Hani, nerde dedim, yağ, yumurta, süt, peynir, et, balık gibi ürünler, kendimize yetiyor mu ki satalım...” der. Ancak söylemediği tek bir şey vardır: “...Söyledim geri kalmışlık nedenlerini ama, memleketin üretim düzenini değiştirmekle çözümlenebileceğini söyleyemedim...”

Cide ve halkının kendisine çok şey verdiğini her zaman gururla söyleyen Ilgaz onlar için bir şeyler yapmaya kararlıdır...

Rıfat Ilgaz çevreden gelen tepkilere rağmen Cide’nin sorunlarını ele alan oyunlar yazar. Özellikle “Uzun Eşek” adlı oyunu geçimlerini halkı sömürerek sağlayanların çok tepkisini çeker... “Uzun Eşek” adlı oyununda yol istemeyenlerin, liman istemeyenlerin gerçek amaçları sergilenmektedir. “Yol istemeyenlerin, hastalanınca yolsuzluk yüzünden doktora, hastaneye ulaşamamasıyla, liman istemeyenlerin motorlarının kıyıda parçalanmasıyla sonuçlanıyordu sergilediğimiz oyun.” diye anlatır “Uzun Eşek” adlı oyununu Ilgaz...

Rıfat Ilgaz’ın kaleme aldığı “Türk Çocukları, Türk Çocukları” adlı oyunu da öğrenciler tarafından başarıyla sahnelenir. Bu başarıyı, Çatalzeytin Festivali’nde birincilik ödülünü alarak perçinlemişlerdi; Cide’nin geleceği, umudu olan küçük öğrenciler... Öğrencilerle birlikte çekilen bir fotoğrafta gözleri ışıl ışıl parlamaktadır Ilgaz’ın da...

“...Geri kalmışlığın suçlularını değil, nedenlerini arayıp bulmak için didiniyorlardı...” dediği Cideli gençler Rıfat Ilgaz’ı umutlandırıyordu, heyecanlandırıyordu. Bu gençler Cide’nin geleceğiydi. Düşündüklerinin, onların çabasıyla filizlenmeye başlayacağına inanıyordu.

12 Eylül olayları nedeniyle Cideli aydınlarla birlikte tutuklanıp Kastamonu Et ve Balık Kurumu mezbahasına kapatılıncaya kadar çalışmalarına devam etti:

.Cide Lisesi müdürü Zekeriya Kaya ile işbirliği yaparak Cide folklorundan öğrencilerine yaptırdıkları derlemeleri Sarı Yazma gösterilerine dönüştürdü.

.Oyunlar yazdı

.Zamanın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanına Pelit Ovası’ndan çıkarılan kömürlerden numune yollayarak; limana kömür boşaltma tesisinin yapılmasına önayak olur.

.Cidelinin bir zamanlar geçim kaynağı olan, Cide bezi üretimini canlandırmak için Ziraat Bankası’na kredi başvurusunda bulundu. Tavan aralarına kaldırılan, dokuma tezgahlarının çalışır hale gelmesi için çalıştı..

.Cideli balıkçıların kooperatifleşmesi için çalışmaları başlattı.

.Cide’deki defne yaprağının değerlendirilmesi için de girişimde bulunmuş... Hatta “Kumdan Betona”nın kahramanı Mühendis Nejat, Defne Yaprağı İşleme Tesisleri yapmıştır. İlk ürün alınmış, fakat sonraları çeşitli nedenlerden dolayı işletilememiştir.

.Cide motorlu taşıyıcılar kooperatifinin kurulmasına da öncülük etti.

Rıfat Ilgaz, Cide’nin kalkınması, halkının yoksulluktan kurtulması için onlarla birlikte mücadele etti. 10. Cide Rıfat Ilgaz Sarıyazma Kültür ve Sanat Festivali sırasında sohbet ettiğimiz Ali Osman Tuğtepe bize şunları söylemişti: “Turizmin burayı çok çabuk kalkındıracağını ta o zamanlar görmüştü. Rıfat Ilgaz balıkçılığı, turizmi teşvik etti, ileriyi de gördü. Memleketin gözünü açtı...”

Ali Osman Tuğtepe, Rıfat Ilgaz’ın teşvikleriyle Cide’nin ilk balıkçı motorlarından birini aldığını da gururla ifade ediyordu. Tuğtepe şu anda Cide’nin ilk restaurant ve otellerinden birini işletiyor..

Halkını çok seven Ilgaz’ı hemşerileri de bağırlarına basmışlardır.

Kastamonu’daki “T.C. Rıfat Ilgaz Kültür Merkezi”, “Rıfat Ilgaz Sokak” Cide’deki “Rıfat Ilgaz Caddesi”, “Rıfat Ilgaz Çocuk Bahçesi”, bu sevginin bir ispatı değil de nedir?



Rıfat Ilgaz’ı çok seven dostlarından biri de Süleyman Salcı’dır.

Birbirlerini çok severlerdi. Bu öyle bir sevgiydi ki; Süleyman Salcı torununa, Rıfat Ilgaz adını veriyordu.

Ali Kesim tarafından çıkarılan Yeni Cide Postası ise yıllardır Rıfat Ilgaz’ın fotoğrafını logo olarak kullanıyor.

Sevenleri, Rıfat Ilgaz’ı ölümünün 2. yılından başlayarak düzenlediği Cide Rıfat Ilgaz Sarıyazma Kültür ve Sanat Festivali ile anıyor. Rıfat Ilgaz’ın 1911 yılında dünyaya geldiği ev Cide Belediyesi tarafından aslına uygun olarak yeniden yapıldı. Cide Belediye Başkanı Nejdet Demir ve Rıfat Ilgaz’ın dostlarının desteğiyle yapılan evde Rıfat Ilgaz’ın özel eşyaları, yatağı, kitaplığı, kitapları, fotoğrafları, bugüne kadar hakkında yazılan yazılar sergilenecek.

Cide Kaymakamı Mustafa Ayhan, Rıfat Ilgaz adını taşıyan, öğrencilerden oluşan bir koronun da kurulmasına öncülük etti. CİTOM (Cide Toplum Merkezi) Halk Eğitim Merkezindeki salona Rıfat Ilgaz adı verildi. Yine aynı birimde kütüphane, spor salonu, oyun salonları ve internet merkezi oluşturularak Cidelilerin hizmetine sunuldu. Gideros’ta bulunan turistik tesislere ulaşımın kolaylaşmasını sağlayan yolun yapımını da sağladı.

Cide’nin gelişimine sürekli katkıda bulunan kaymakamımız Mustafa Ayhan, belediye başkanımız Nejdet Demir ve Kastamonu Üniversitesi rektörümüz Prof. Dr. Bahri Gökçebay Cide’de açılacak olan Cide Rıfat Ilgaz Meslek Yüksek Okulu’nun 2008–2009 öğretim yılında eğitime başlaması için gereken çalışmaları da tamamladılar.







Nasıl Gidilir?



İstanbul’dan sabah ve akşam olmak üzere günde iki kez Cide’ye otobüs seferi var. Esenler Otogarı ve Harem’den kalkan otobüslerle Cide’ye Düzce-Zonguldak-Bartın-Amasra yoluyla rahatlıkla gidebilirsiniz. İstanbul’dan Cide’ye otobüsle yolculuk yaklaşık 8 saat sürüyor.

Bartın, Devrek, Bolu hattından İstanbul’a 513 km, Amasra, Bartın, Gerede hattından ve Kastamonu, Çankırı hattından Ankara’ya ulaşılıyor. Ankara ya olan uzaklık 330 km dir.



Ne Yenir?



Cide mutfağında mancar (kara lahana) önemli bir yere sahip. Neredeyse her türlü yemeği yapılıyor mancarın; mancar çorbası, yoğurtlu mancar dolması, deli dolma, kuyruklu dolma, sulu mancar, mancar kavurması, mancar turşusu…

Aynı şekilde mısır ve mısır unundan da çorbasından tatlısına, her türlü yemekler yapılıyor. Mantar çeşitleri de mevsimine göre oldukça bol bulunur. Cide’de mantardan da kavurmasından böreğine leziz yiyecekler hazırlanır.

Mevsimine göre ısbıt’tan kavurma ve böreği Cideye özgüdür. En önemli sebzelerden şifa kaynağı dikenucu yeşil sarımsak ve yeşil soğan ile ayrıcada yumurta ilaveli kavurması lezzetlidir.

Kıvrım, lokma, kabak tatlısı, kocakarı gerdanı, mısır unundan yapılan pekmezli ve sütlü malak gibi tatlıları da yemeyi ihmal etmeyin. Tatlılara ilave olarak kestane kompostosu ve kaymaklı armut tatlısı olmazsa olmaz tatlılardandır.

Ayrıca bir sahil kasabası olan Cide’de balık önemli yer tutmaktadır. Kalkan, barbunya, lüfer, palamut, istavrit ve diğerleri mısır unu ile pişirilmesi Cide mutfağında önemli yer tutar.



FESTİVAL PROĞRAMI



11 TEMMUZ 2008 CUMA





14.30 Atatürk Anıtına Çelenk Konulması

İstiklal Marşı – Saygı Duruşu – Protokol Konuşmaları – Halk Oyunları Gösterisi

15.30 Festival Yürüyüşü

(Belediye Anıtı Önünden, Rıfat Ilgaz Kültür ve Sanat Evine)

16.00 Rıfat Ilgaz Müzesinin Gezilmesi



16:30 Panel

Haluk Işık: Rıfat Ilgaz’ın Tiyatrosu

Niyazi Yaşar: Rıfat Ilgaz’ın Şiiri ve Anılar

Yer: Citom Rıfat Ilgaz Toplantı Salonu



18.00 –Cide Fotoğrafları Sergisi-

Kokteyl

Hazırlayanlar: Recai Yılmaz-Uğur Gürsoy

Yer: Turizm Uygulama Oteli



20.30 Konser

Sarıyazma Folklor Ekibi

Rıfat Ilgaz Korosu

Muazzez Ersoy Konseri

Havai Fişek Gösterisi

Yer. Şehir Stadı



12 TEMMUZ 2008 CUMARTESİ



12.30 Cide Yemekleri İkramı

Yer: A. Suade Doğramacı Sosyal Yardımlaşma ve Kültür Evi

(Cumhuriyet Mahallesi)



13.15 Rıfat Ilgaz Kitaplığının Açılışı

Rıfat Ilgaz Müzesi





14:00 Söyleşi

Konuşmacı: Prof. Dr. Bahri Gökçebay

(Kastamonu Üniversitesi Rektörü)

Cide’nin Kültürel ve Eğitim Yönünden Geleceği

Yer: Citom Rıfat Ilgaz Toplantı Salonu



15.00 Söyleşi: Türkçe ve Rıfat Ilgaz

Konuşmacı: Feyza Hepçilingirler

Yer: Citom Rıfat Ilgaz Toplantı Salonu



16.15 Panel

Öner Yağcı: ‘Aydın’ Rıfat Ilgaz

A. Kadir Budak: Rıfat Ilgaz’ın Türk şiirindeki Yeri

Yer: Citom Rıfat Ilgaz Toplantı Salonu



30 Deniz Şenlikleri
Yer. Limaniçi



20.00Gençlik Şöleni

Umut Kurt (Hatırla Sevgili ve Düğün Şarkısı dizilerinin oyuncusu)

Grup Aralık-

Görkem Erkan

Yer. Cide Plajı



13 TEMMUZ 2008 PAZAR

09.30 Cide ve Çevre Köylere Gezi Turları

(Kanyon, şelale ve mağaralar)

Cide Çevre ve Turizm Derneği ve Cide Atatürkçü Düşünce Derneği öncülüğünde

İletişim için: Kadir İNCESU (0212 528 71 40

[kemalseymen]

Çok güzel açıklanmış.Baştan sona çok iyi bildiğim bir yerdir CİDE