Astımınız İçin Siz ve Aileniz Neler Yapabilirsiniz

[kızıltılkı]

Astımınız İçin Siz ve Aileniz Neler Yapabilirsiniz
Astımlı hastalar ve ailelerine yönelik eğitim kitapçığı

Astımı tamamen iyileştiremezsiniz,fakat kontrol altında tutabilirsiniz.

Kişiler astımlarını kontrol etmeyi öğrendiklerinde normal ve aktif bir hayat sürdürebilirler. Çalışabilirler, oyun oynayabilirler ve okula gidebilirler. Geceleri rahat bir şekilde uyuyabilirler.

Astım utanılacak bir durum değildir.Tüm dünyada astımı olan bir çok insan vardır.

Astım ataklarının başlamasını nasıl önleyeceksiniz:

1. Astım ataklarını başlatacak şeylerden uzak durun.

2. Doktorunuzun önerdiği şekilde astım ilaçlarınızı kullanmaya devam edin.

3. Kontrolleriniz için yılda 2-3 kez doktorunuza başvurun. Solunum probleminiz olmasa ve hatta kendinizi çok iyi hissetseniz bile doktorunuza gidin.

Ailenizde astımlı bir kişi olduğunu biliyorsanız, bebeğinizde astım başlamaması için bazı önlemler alabilirsiniz:

• Gebelik sırasında sigara içmeyin.
• Doğumdan sonra da bebeğinizden ve evinizden sigara dumanını uzak tutun.
• Bebeğinizin yatağına özel, toz geçirmeyen örtüler örtün.
• Kedi köpek gibi tüylü hayvanları evinizde barındırmayın.

[kızıltılkı]

Uzun yıllar astımı ile birlikte yaşayan birçok insan vardır.
Astımlı kişilerde nefes alma zorluğu olabilir. Gelip geçici astım atakları yaşanabilir.

Şunlar astım atağı belirtileridir:

Göğüs sıkışması Öksürük ...... Hırıltılı ..solunum

Bazı astım atakları hafiftir. Bazı astım atakları ise çok ciddi bir hale gelebilir. Hatta insanlar kötü bir astım atağından ölebilir.
Astımlı kişi öksürük ve nefes alma zorluğu ile gece uyanabilir.

Astım akciğerlerdeki hava yollarının bir hastalığıdır.

Herhangi bir yaşta astıma yakalanabilirsiniz. Başka bir kişiden size astım bulaşma olasılığı yoktur. Çoğu zaman aynı ailede birden çok kişide astım vardır.
Hava yolları havayı akciğerlere taşır. Havayolları bir ağacın dalları gibi gittikçe küçülür.
Astım kontrol altında iken, havayolları temizdir ve hava kolaylıkla girer ve çıkar.

Normal havayolları bu şekilde görünür.

Astım kontrol altında değilken, akciğerlerdeki havayollarının duvarları kalınlaşmış ve şişmiştir. Astım atağı kolayca ortaya çıkabilir.

Astım atağı sırasında akciğerlere daha az hava alınıp çıkarılabilir. Kişi öksürür ve hırıldar. Göğüs katılaşmış, sıkıştırılmış gibi hissedilir.Astım atağı sırasında, akciğerlerdeki hava yolları şu şekilde görünür:

• Hava yolu duvarları daha şişkin, ödemli haldedir.
• Hava yolları daralmış haldedir.
• Hava yolları balgam yapar.

[kızıltılkı]

Birçok şey astım atağını başlatabilir.

Tüylü . . . . . Sigara ........... . .Duman . . Yatak takımlarındaki tozlarHayvanlar . . . . Dumanı ......... . . . . .. . . . ..
Süpürmeye Güçlü kokular . . Ağaç ve çiçek . . hava
Bağlı tozlar ve spreyler polenleri . . durumu
Soğuk Algınlığı Koşma, spor yapma ve ağır işte çalışma
Bu gibi şeyler bazen ‘Astım Tetik Faktörleri’olarak adlandırılmaktadırlar.
Astım atağını başlatan şeyleri evinizden uzak tutun.

• Astımlı birçok kişi tüylü hayvanlara allerjiktir.
• Bu tür hayvanlarınız varsa dışarıda tutun. Başkalarına verin.

• İçerde sigara içmeyin. Sigarayı bırakmak için yardım isteyin.
• Güçlü kokuları evden uzak tutun. Parfümlü sabun, şampuan veya losyonlardan kaçının. Tütsülerden uzak durun.
  

Astımlı kişinin yatak odasında özel düzenlemeler yapın.

• Halı ve kilimleri kaldırın. Bunlar tozu ve küfü çekerler.
• Tüylü koltukları, minderleri ve fazla yastıkları kaldırın. Bunlar toz toplarlar.

• Hayvanların yatağa çıkmasına veya yatakodasına girmesine izin vermeyin.Yatak odasında sigara dumanı veya güçlükokulara engel olun.

[kızıltılkı]

Yatak takımlarının sade olmasına özengösterin.

• Yataklar, battaniyeler ve yastıklar toz tutar.Çoğunlukla bu tozlar astımı artırır.Yatak takımlarınızı özel toz geçirmeyen,fermuarlı nevresim takımları ile kaplayın.

• Kuş tüyü yada samandan yapılmış yastık,döşek kullanmayın.

• Döşek yerine basit bir minder daha iyi olabilir.

• Çarşaf ve nevresim takımlarını sık sık, çok sıcak suda yıkayınve güneşte kurutun.

İçerdeki havayı temiz ve taze tutmakiçin pencereleri kullanın.

• Yemek pişirirken oluşan buhar ve güçlü kokulara bağlı sıcak ve sıkıcı havaoluştuğunda pencereleri olabildiğince açın.
• Pişirme sırasında odun ateşi veya gaz ocağı kullanıyorsanız oluşan dumanın çıkması için pencereyi sürekli, bir miktar açık tutun.
• Dışardaki hava egzos gazı, araba, fabrikadumanı veya çiçek ve ağaç polenleri ile kirliise pencerelerinizi kapalı tutun.

Şu zahmetli işleri astımlı kişi evde değilken yapın.

• Süpürge, elektrikli süpürge, toz bezi ile temizlik yapmak
• Boya–badana yapmak
• Böcek ilacı olarak sprey, filit vs. yapmak
• Güçlü temizleyiciler kullanmak
• Çok kokan yiyecekler pişirmek

• Astımlı kişi gelene kadar içerdeki havanın dışarı çıkmasını sağlayın.
• Yardımcı kimse yoksa astımlı kişi süpürme vetemizlik sırasında bir maske veya tülbent kullanmalıdır.

[kızıltılkı]

Astımlı kişilerin bir çoğunda iki ayrı çeşitastım ilacı gereklidir.

1. Astımlı herkeste astım ataklarını durdurmakiçinçabuk açıcılaragereksinim vardır.
2. Birçok astımlıda ayrıca akciğerleri korumakve astım ataklarının başlamasını önlemek içinkoruyucu ilaçlara gereksinim vardır.

Doktorunuzdan hangi astım ilaçlarınıve ne zaman kullanmanız gerektiğiniyazılı olarak bir Tedavi Planı şeklindesize vermesini isteyin.
Doktorunuz bu kitapçıktaki planı kullanabilir.Tedavi planınızda olması gereken yanıtlar şunlardır:

• Bir astım atağı olduğunda hangi ilacı çabuk açıcı olarak, hangi miktarda ve nasıl kullanacağınız,
• Her gün kullanacağınız koruyucu ilaçlar, dozları ve kullanımları,
• Spor veya ağır bir iş yapmadan önce ilaç kullanmanız gerekip gerekmediği, nasıl ve hangi ilacın kullanılacağı.

Astımda koruyucu ilaçlarınhergün kullanılması güvenlidir.

Yıllarca kullansanız bile koruyucu ilaçlar bağımlılık veya alışkanlık yapmaz.Koruyucu ilaçlar akciğerlerdeki hava yollarındaki şişkinliği azaltırlar.
Doktorunuz, şu durumlarda koruyucu ilaçlarıhergün almanızı söyleyebilir:

• Haftada birden fazla öksürük, hırıltı,
• göğüste sıkışmanız varsa,
• Astım nedeniyle gece uykudan uyanıyorsanız,
• Birçok astım atağınız oluyorsa,
• Astım ataklarını geçiştirmek için hergün
• Çabuk Açıcıkullanmanız gerekiyorsa.

[kızıltılkı]

Astım İlaçları ile ilgili herhangi birprobleminiz olursa doktorunuza danışın.

Doktorunuz astım ilacınızı veya günlük miktarını değiştirebilir. Yine sorun çözülmezse bir çok astımilacı vardır.
Astım ilaçlarının yeterli olup olmadığını değerlendirebilmesi için, yılda 2-3 kez doktorunuzakontrole gidin.
Astım yıllar içinde daha iyiye veya daha kötüye doğru gidebilir. Doktorunuzun astım ilaçlarınıdeğiştirmesi gerekebilir.
Astım ilaçları birçok yoldan alınabilir.
Astım ilacı nefesle içeri çekildiğinde ilaç akciğerlere, yani ihtiyaç olan yere gider. Astımda kullanılan ‘İnhaler’ ilaçlar bir çok şekilde olabilir.

Hap yada şurup şeklinde de astım ilaçları vardır.

İhtiyatlı olun.Her zaman elinizin altında ilacınız olsun.

• Astım ilacınız için yanınızda para bulundurun.
• Uzağa giderken daha çok ilaç alın.
• Evden çıkarken çabuk açıcıilacınızı her zaman yanınıza alın.

Bir sprey inhaler nasıl kullanılır.
Yavaş yavaş nefes almayı unutmayın.

1. Kapağı açın. İnhaleri iyice çalkalayın.

2. Ayağa kalkın. Nefesinizi dışarı verin.
3. İnhaleri ağızınızın içine veya hemenönüne yerleştirin. Nefes almaya başladığınızanda inhaleri üstten sıkıştırın ve yavaşçanefes almaya devam edin.
4. Nefesinizi 10 saniye tutun. Nefesinizi dışarı verin.

[kızıltılkı]

Sprey inhalerin kullanılmasınıkolaylaştırmak için yardımcı bazı cihazlar kullanılabilir.

1. Cihazın içine astım spreyinizi bir kez sıkın.
2. Sonra derin bir nefes alın ve 10 saniye tutun.

3. Nefesinizi cihazın içine verin.
4. Tekrar sprey sıkmadan önce nefes alın.

• Birçok çeşit yardımcı cihaz vardır.
• Bunların bazılarında ağızlık, bazılarında yüz maskesi vardır.

Bir astım atağı başlarsa hızlı davranın.

Astım atağını gösteren belirtileri bilin.
Öksürük . Hırıltılı solunum Göğüs ......Gece ...........................................Sıkışması...uyanma

• Atağı başlatan şeyden hemen uzaklaşın.
• Çabuk açıcıastım ilacınızı kullanın.
• Nefesinizin daha iyi olduğundan emin olana kadar, bir saat sakin bir şekilde kalın.

Daha iyi olamadıysanız acil servisebaşvurun.

Şu tehlike belirtilerinden herhangi birinigörürseniz acil servise başvurun:

• Çabuk açıcıilacınızın yararı kısa sürüyor yada hiç olmuyor.
• Solunum hala hızlı ve zorlu.
• Konuşmak zor geliyor.
• Dudaklar veya tırnaklar gri veya mor.
• Nefes alma sırasında burun delikleri genişçe açılıyor.
• Nefes alma sırasında kaburga ve boyun bölgelerindeki deride çekilmeler oluyor.
• Kalp atışı veya nabız çok hızlanmış.
• Yürümek zorlaşmış.

[kızıltılkı]

Lütfen Dikkat! Ataklar için çabuk açıcı ilaçlardan çok fazla kullanmak size zarar verebilir.
Çabuk açıcıilaç kısa bir süre daha iyi hissetmenizi sağlar. Atağı durdurabilir. Bazı atak durumlarında daha iyiye gittiğinizi düşünebilirsiniz ama hava yolları gittikçe daha da şişkin hale gelir. Bu durum ölümünüze neden olabilecek kadar tehlikeli bir astım atağına girmeniz ile sonuçlanır.
Astım ataklarını durdurmak için gün aşırıdan fazlaçabuk açıcıkullanıyorsanız, bu durum koruyucu ilaçkullanmanız gerektiği anlamına gelir.

Astım ataklarını durdurmak için bir gündedört kereden fazlaçabuk açıcıyagerek duyuyorsanız,hemen bugün doktorunuzdan yardım isteyiniz
Bir kişinin ne kadar rahat nefes alıpalmadığını öğrenmek için, klinikte yada evde bir Tepe Akım Ölçer kullanılabilir.

Bu cihaz doktorun, bir kişinin astımlı olup olmadığına karar vermesine yardımcıolur.
Bir astım atağının ne kadar kötü olduğunu anlamada yardımcı olur.
Zaman içinde astımın ne kadar kontrol altına alındığını görmede yardımcı olur.
Her gün evde bir Tepe Akım Ölçerkullanıldığında, kişihırıltı veya öksürük başlamadan önce bile solunumproblemlerinin farkına varabilir. Buna göre de insanlarne kadar astım ilacına gereksinim duyduklarını bilirler.
Tepe Akım Ölçerlerin bir çok çeşidi vardır.
Tepe Akım Ölçer Nasıl kullanılır.
1. Küçük işareti gittiği kadar aşağıya doğrukaydırın. Bu ölçerin sıfıra ayarlanmasını sağlar.
2. Ayağa kalkın. Ağzınız açıkken büyük bir nefes alın.Ölçeri bir elinizle tutun. Parmaklarınızı rakamlardanuzakta tutun.
3. Dudaklarınızı sıkıca tüp kısmını örtecek şekilde,hızlıca kapatın. Dilinizi deliğe sokmayın. Bir seferde,yapabildiğiniz kadar hızla ve zorla üfleyin.

4. İşaretleyici ileri gidecek ve orada kalacaktır.İşaretleyiciye dokunmayın. Durduğu yerdekirakamı bulun.
5. Bu rakamı bir kağıda veya bir karta işleyin.
6. Ek olarak 2 kez daha üfleyin.
Her defasında düğmeyi aşağıya indirin.Rakamı her defasında yazın.

Klinik Bilgi:
"Astım İçin Küresel Girişim" (GINA) Amerikan Ulusal Kalp Akciğer ve Kan Enstitüsü ve Dünya Sağlık Örgütü’nün ortak bir girişimidir. Şu yayınları vardır: Astım Tedavi ve Önlemi için Küresel Strateji, NHLBI/WHO Çalışma Raporu, Astım programları için bilimsel bilgi ve öneriler; Astım Tedavisi ve Önlenmesi: Halk sağlığı görevlilerine ve birinci basamak sağlık personeline pratik bir yol gösterici, çalışma raporundan başlıklar; Astım Tedavisi ve Önlenmesi İçin Cep Kitabı, doktor ve hemşireler için özet hasta bakım bilgileri; Astımınız için siz ve aileniz neler yapabilirsiniz, hasta bilgilendirme kitapçığı (bu kitapçık). Tüm yayınlar NHLBI, NIH, Bethesda, MD, USA 20982 ve Global Initiative for Asthma Secretariate, Department of Respiratory Diseases, University Hospital, Ghent, Belgium adreslerinden temin edilebilir. Ayrıca internet aracılığıyla aşağıdaki adresten de alınabilir (http://www.ginasthma.com).Bu yayın Amerikan Allerji ve İmmünoloji Akademisi, Amerikan Toraks Cemiyeti, Hindistan Astım ve Bronşit Birliği, Çin Allerji Cemiyeti, Çin Koruyucu Tıp Birliği, Endüstriyel ve Çevresel Tıp Cemiyeti, Çin Toraks Cemiyeti, Avrupa Allerji ve Klinik İmmünoloji Akademisi, Avrupa Solunum Cemiyeti, Georgian Allergoloji Birliği, Hind Allerji Akademisi, Hind Göğüs Cemiyeti, Endonezya Astım Vakfı, İnterasma, Japon Allergoloji Cemiyeti, Japon Pediatrik allerji Cemiyeti, Fransız Allerji ve İmmünoloji Cemiyeti ve Union Latinoamericana de Sociadades de Tisilogiay Enfermedades Respiratorias kuruluşları tarafından onaylanmıştır. Diğer kuruluşların onayları da kabul edilmektedir.Bu kitapçığın kopyalanması ve uyarlanması için izine gerek yoktur; Astım İçin Küresel Girişim Birliği’ne teşekkür edilmesi beklenir.