Kronik Miyeloid Lösemi

[cebedexx]

Genel Bakış
Kronik miyeloid lösemi (CML) kan ve kemik iliğini - kan hücrelerinin yapıldığı kemiklerin içindeki süngerimsi doku - etkileyen bir kanser türüdür. Buna kronik lösemi denir çünkü akut lösemiden daha yavaş ilerler. Buna miyeloid lösemi denir çünkü normalde kırmızı kan hücreleri (alyuvar), beyaz kan hücreleri (akyuvar) ve trombositler gibi çok çeşitli olgunlaşmış hücre türlerini oluşturacak olan miyeloid hücreler olarak adlandırılan bir grup beyaz kan hücrelerini etkiler.

Normal olarak kemik iliğiniz kontrollü olarak olgunlaşmamış hücreler (kök hücreler) üretir ve bunlar olgunlaşır ve gereksinim oldukça çeşitli kan hücreleri türlerini oluşturacak şekilde özelleşirler. Bu hücreler yaşlandığında doğal olarak ölürler ve sürekli bir devir daim içinde yerleri yeni hücrelerle doldurulur. CML’de bu süreç ters gitmeye başlar. Kemik iliği lösemili beyaz kan hücreleri üretmeye başlar. İlk başta bu hücreler genelde normal olarak işlev görür ama tam olarak olgunlaşmazlar ve bu yüzden yeni hücrelerin yerlerini almasına olanak tanımazlar. Zaman içinde çok aşırı sayıda birikirler ve en nihayet diğer sağlıklı hücreleri kalabalık içinde boğarak kişileri CML ile enfeksiyona karşı hassas, kolaylıkla kanayan ve diğer hayati tehlike arz eden problemler ile baş başa bırakırlar.

Her yıl Birleşik Devletlerde yaklaşık 4.600 kişiye kronik miyeloid lösemi teşhisi konuluyor. Sadece 25 yıl önce bu lösemi formu tedavi edilemez ve ölümcül olarak kabul ediliyordu. Bugün CML bulunan kişiler için yapılan prognoz genellikle imatinib mesilat (Gleevec) denilen bir ilaç yüzünden belirgin olarak iyileşti. Hem kanserli hücrelri hem de normal hücreleri öldüren çoğu kanser terapisinin aksine, imatinib özel kansere sebep olan spesifik molekülleri hedeflemek üzere tasarlandı. Erken çalışmalarda o kadar iyi sonuç verdi ki CML’nin tedavisinde hızla altın standart haline geldi ama uzun dönemdeki etkilerini bilebilmek için henüz çok erken. CML’yi tedavi etmek için bilinen tek tedavi hala kemik iliği transplantasyonudur (nakli) ama çoğu kişi transplantasyonuna karşı tolerans gösterecek kadar sağlıklı değildir ya da uygun bir donöre (verici) sahip değildir. İmatinib’in gelişimi yeni bir sınıf kanser ilacını - ve aynı zamanda kanser tedavisine yeni bir yaklaşımı da - sunmaktadır.

[cebedexx]

İlk başta kronik miyeloid lösemi hiçbir belirti ya da semptoma sebep olmaz. Hastalığın erken safhalarında belirti ve işaretler mevcut olduğunda, bunlar genellikle belirsiz ve özelleşmemiştirler ve aşağıdakileri içerirler:

Ateş
Kilo kaybı
İştah kaybı
Uyuşukluk ve yorgunluk
Sol tarafta kaburgaların altında ağrı ya da dolgunluk
Gece terlemeleri

Daha spesifik belirti ve semptomlar tedavi görmeyen kronik löseminin daha ileri safhalarında ortaya çıkabilir. Bu belirti ve semptomlar düzgün fonksiyon gören olgun hücrelerin olmamasından kaynaklanır. Etkilenen kan hücresi tipine bağlı olarak çeşitli problemler oluşabilir:

Kırmızı kan hücreleri. Bu hücreler akciğerlerinizden vücudunuzun diğer tüm kısımlarına oksijen taşır. Kırmızı kan hücrelerinizdeki bir azalma (anemi) nefes darlığı, yorgunluk ve soluk bir cilde sebep olabilir.

Beyaz kan hücreleri. Bu enfeksiyon savaşçıları vücudunuzun mikroplara karşı korunmasına yardımcı olur. Beyaz kan hücrelerindeki bir azalma (lökopeni) ya da nötrofil denilen özel bir tip sağlıklı beyaz kan hücrelerinde bir azalma (nötropeni) sık enfeksiyon ile sonuçlanabilir. CML olan kişiler esasen çok yüksek beyaz kan hücresi sayısına sahip olmaya daha eğimlidirler ama beyaz kan hücreleri düzgün fonksiyonlarını yerine getiremedikleri için normal kan hücrelerinin yapacağı gibi enfeksiyona karşı koruma sağlamazlar.

Kan trombositleri. Bu hücreler kanınızı pıhtılaşması için harekete geçirerek kanamanın önlenmesine ve kontrol edilmesine yardımcı olur. Kan trombositlerindeki bir azalma (trombositopeni) sık ve şiddetli burun kanamaları da dâhil olmak üzere kolay kanama ve morarmaya, diş eti kanamasına ya da cilt içine kanamadan dolayı oluşan küçük kırmızı izlere (peteşi) sebep olabilir. CML olan bazı kişiler esasında çok yüksek trombosit sayısına (trombositoz) sahip olabilirler ama bu trombositler düzgün fonksiyonlarını yerine getiremeyebilirler bu yüzden bazı problemler ortaya çıkabilir. CML’de yüksek trombosit sayısı aynı zamanda bir felce yol açabilecek ve ilaçla tedaviye gerek olunabilecek aşırı pıhtılaşmaya da sebep olabilir.

CML aynı zamanda da kemik ağrısına ya da eklem ağrısına ve dalak ya da karaciğerin şişmesine de yol açabilir. Bu dalak şişliği sol taraftaki kaburgaların altındaki ağrının ya da dolgunluğun sebebidir.

[cebedexx]

Kronik miyeloid lösemi (CML) kan ve kemik iliğini - kan hücrelerinin yapıldığı kemiklerin içindeki süngerimsi doku - etkileyen bir kanser türüdür. Buna kronik lösemi denir çünkü akut lösemiden daha yavaş ilerler. Buna miyeloid lösemi denir çünkü normalde kırmızı kan hücreleri (alyuvar), beyaz kan hücreleri (akyuvar) ve trombositler gibi çok çeşitli olgunlaşmış hücre türlerini oluşturacak olan miyeloid hücreler olarak adlandırılan bir grup beyaz kan hücrelerini etkiler.

Normal olarak kemik iliğiniz kontrollü olarak olgunlaşmamış hücreler (kök hücreler) üretir ve bunlar olgunlaşır ve gereksinim oldukça çeşitli kan hücreleri türlerini oluşturacak şekilde özelleşirler. Bu hücreler yaşlandığında doğal olarak ölürler ve sürekli bir devir daim içinde yerleri yeni hücrelerle doldurulur. CML’de bu süreç ters gitmeye başlar. Kemik iliği lösemili beyaz kan hücreleri üretmeye başlar. İlk başta bu hücreler genelde normal olarak işlev görür ama tam olarak olgunlaşmazlar ve bu yüzden yeni hücrelerin yerlerini almasına olanak tanımazlar. Zaman içinde çok aşırı sayıda birikirler ve en nihayet diğer sağlıklı hücreleri kalabalık içinde boğarak kişileri CML ile enfeksiyona karşı hassas, kolaylıkla kanayan ve diğer hayati tehlike arz eden problemler ile baş başa bırakırlar.

Her yıl Birleşik Devletlerde yaklaşık 4.600 kişiye kronik miyeloid lösemi teşhisi konuluyor. Sadece 25 yıl önce bu lösemi formu tedavi edilemez ve ölümcül olarak kabul ediliyordu. Bugün CML bulunan kişiler için yapılan prognoz genellikle imatinib mesilat (Gleevec) denilen bir ilaç yüzünden belirgin olarak iyileşti. Hem kanserli hücrelri hem de normal hücreleri öldüren çoğu kanser terapisinin aksine, imatinib özel kansere sebep olan spesifik molekülleri hedeflemek üzere tasarlandı. Erken çalışmalarda o kadar iyi sonuç verdi ki CML’nin tedavisinde hızla altın standart haline geldi ama uzun dönemdeki etkilerini bilebilmek için henüz çok erken. CML’yi tedavi etmek için bilinen tek tedavi hala kemik iliği transplantasyonudur (nakli) ama çoğu kişi transplantasyonuna karşı tolerans gösterecek kadar sağlıklı değildir ya da uygun bir donöre (verici) sahip değildir. İmatinib’in gelişimi yeni bir sınıf kanser ilacını - ve aynı zamanda kanser tedavisine yeni bir yaklaşımı da - sunmaktadır.

[cebedexx]

Kanserin ya da löseminin diğer formlarının aksine, kronik miyeloid löseminin bilinen çok az risk faktörü vardır. Çevredeki kimyasallar ile ya da toksinler ile bağlantılı değildir.

Atom bombasından ya da nükleer reaktör kazasından kurtulan kişiler gibi çok yüksek seviyelerde radyasyona maruz kalmış kişilerin CML geliştirme riskleri daha yüksektir. Ama CML bulunan kişilerden çok azı bu kategoriye girer.

Genel olarak CML sadece her 100.000 kişiden sadece bir ya da ikisini etkileyen löseminin nadir rastlanan bir formudur. Ortaya çıktığında kadınlardan ziyade erkekleri etkileme eğilimindedir ve yaşla birlikte oluş sıklığı artar. CML çocuklarda nadiren oluşur.

[cebedexx]

İnsanlar kanserli birini gözlerinde canlandırdıklarında korkunç bir hastalığın görünür belirtileri ile canlandırabiliyorlar: Göğsünü kaybetmiş bir kadın. Ayağa kalkamayacak kadar zayıf, güçsüz bir adam. Saçsız kafasını parlak bir eşarpla örtmüş olan genç bir anne. Yinede bu görüntüler sıklıkla kronik lösemi ile yaşamanın gerçek yanlarını göstermez.

Kanserin diğer formlarının aksine, kronik miyeloid lösemi ameliyat, radyasyon terapisi ya da kemoterapi ile göreceli olarak kısa sürede yok edilebilecek katı bir tümör değildir. CML bulunan birçok kişi önceden görülebilir gelecek için uzun süreli tedaviler görmeye - ve bunların sebep olduğu bulantı, kas krampları, yorgunluk ve diğer yan etkiler - mahkûmdur. Bazı yönlerden bu, CML ile birlikte yaşamayı kronik bir hastalıkla - her ne kadar çok ölümcül olsa da - yaşamak haline getirir. Burada baş edebilmek için bazı ipuçları yer almaktadır:
Özelliklere eğilin. Lösemi terimi kafa karıştırıcı olabilir çünkü kemik iliğini ve kanı etkilemeleri dışında birbirine benzemeyen birçok kanser türünü tanımlar. Çocuğunuza ve size uymayan bilgileri araştırarak bir sürü vakit kaybedebilirsiniz. Bunu engellemek için doktorunuzdan spesifik hastalığınızla ilgili yazabileceği kadar bilgiyi yazmasını isteyin. Sonrasında araştırmanızı aldığınız bilgiler doğrultusunda daraltın. Her bir randevudan önce doktorunuza sormak istediğiniz soruları yazın ve yerel kütüphanenizden ve internetten bilgi edinin. Bu konuyla ilgili iyi kaynaklar Ulusal Kanser Enstitüsü, Amerikan Kanser Topluluğu ve Lösemi ve Lenfoma Topluluğu’nu içerir.
CML üzerine uzman olan birinin yardımını isteyin. Çok az doktor kanserin bu nadir türü üzerine uzmanlaşır. Her ne kadar aynı zamanda yerel doktorunuzla ve hastanenizde kalmanız mümkün olsa da ülkenin öbür ucundaki bir uzmanı görmek zorunda da kalabilirsiniz. Güvenebileceğiniz bir ekip bulun.
Ailenize, arkadaşlarınıza ve CML bulunan diğer kişilere yakınlaşın. Teşhisiniz hakkında konuşmakzor olabilir ve bu haberi paylaştığınızda çok çeşitli tepkiler almanız büyük ihtimaldir. Ama teşhisiniz hakkında konuşmak ve sevdiklerinizi yukarıda bahsedilen kaynaklara yönlendirmek yardımcı olabilir. Sıklıkla sonuçlanan dışarı vuran pratik yardım da öyle. Aynı zamanda bir destek grubuna katılmaktan da fayda görebilirsiniz - topluluğunuzda ya da internet üzerinden. Aynı teşhise sahip insanların destek grubu yararlı bilgilerin, pratik ipuçlarının ve gerçek cesaretlendirmenin kaynağı olabilir.
Hastalığın kronik doğası ile baş etmenin yollarını araştırın. Eğer sizde CML bulunuyorsa kemik iliği testlerinden geçmeniz ve kendileri küçük ama yan etkileri hiç de o kadar küçük olmayan hapları kullanma ile karşı karşıya kalmanız muhtemeldir. Bazı günler hasta gibi gözükmeseniz de hasta gibi hissedebilirsiniz. Ve bazı günlerde de sadece hasta olmak sizi hasta etmeye başlamıştır. İster yoga, ister egzersiz ya da ister daha esnek zaman çizelgesi içinde çalışmak olsun, size yardım edebilecek bazı faaliyetler bulmaya çalışın. Eğer bu kronik hastalığın duygusal bedeli ile baş etmede yardıma ihtiyacınız varsa, bir danışmanla, terapistle ya da onkoloji sosyal hizmetler çalışanı ile konuşun.

TEŞHİS VE TEDAVİ İÇİN DOKTORUNUZA BAŞVURUNUZ!